شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 110
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
هو الشّيخ الامام الاجلّ و الحبر الهمام الاكمل جمال الملة و الدّين شهاب الاسلام و المسلمين ابو القاسم ابن الشّيخ الكبير و القرم النحرير ابى المظفر السّمعانى - قدّس اللّه ارواحهما و رحم اسلافهما - فى اواسط شعبان المنخرط فى سلك شهور سنة 840 . . . » « 112 » القاب ، كنى و اوصافى كه كاتب در دو موضع از مؤلف كتاب به دست داده ، و نيز نام كتاب را كه دقيق و كامل ضبط كرده است محقق و مسلّم مىدارد كه كاتب اين نسخه ، نسخهاى بسيار كهن و معتبر از روح الارواح در دست داشته و دستنويسش را از روى آن نويسانيده است ؛ زيرا القاب ، كنى و اوصاف مزبور دقيقا با سخنان ابو سعد سمعانى در الانساب ، و سبكى در طبقات الشّافعية كه پيرامون مؤلف كتاب حاضر آوردهاند قابل تطبيق است . بارى ، مجموع اين نكات و فوائد كه در نسخهء رضوى موجود است ، و همچنان دانش ، آگاهى ، دقت در درستنويسى ، و اينكه كاتب از نسخهپردازان حرفهاى نبوده و به ظنّ قريب به احتمال از خانقاهيان نيمهء اول از سدهء نهم هجرى بوده ، نشان مىدهند كه نسخهء مورد بحث از نسخ بسيار معتبر و اصيل روح الارواح است . رسم الخط نسخهء مورد بحث ويژگيهاى خاصى كه در پژوهشهاى مربوط به آيين نگارش در ادوار مختلف نكتهاى به دست دهد ندارد ، ولى تشتت و چندگونهنويسيى كه در بسيارى از نسخههاى سدهء نهم مشهود است در اين نسخه ديده نمىشود ، و اين امتياز نيز به آن دليل بوده كه رسم خط نسخهاى كه در دسترس احمد بن عبد الرزاق قرار داشته همگون بوده است و عارى از تشتت . به هر حال ، بسيارى از حروف منقوط در اين نسخه بدون نقطه كتابت شده ، و حرف / ذ - / در مصدر / گذاردن / و وجوه فعلى آن در سرتاسر نسخه به صورت / د - / نموده شده است . همچنان كسرهء اضافه / - ؟ ؟ ؟ - / در بيشترينهء مواضع اين نسخه با / ى / نشان داده شده . مانند : نشانى عرب - نشان عرب ، سرّى طرب - سرّ طرب ، طلبى او - طلب او ، اسيرى نظر - اسير نظر و غيره . در حالى كه اين شيوه در
--> ( 112 ) - ادامهء عبارات ترقيمه را در پايان اختلاف نسخ ببينيد . اينكه استاد دانشپژوه در گفتارشان - كه پيش از اين آن را نقل كردم - به نقل از يادداشت تقى بينش ، دربارهء سال كتابت نسخه نوشته كه « در هامش به خطى ديگر بجز خط متن افزودهاند » درست نيست ؛ زيرا نه تنها تمامى عبارات ترقيمه به خط كاتب و چونان خط متن است ، بلكه دو صفحه مطلب - كه غزليات مذكور باشد - نيز به همين قلم و به وسيلهء همين كاتب كتابت شده است .